Optimizasyona Giriş 1

optimizedOptimizasyon kelime anlamı itibariyle ‘eniyileme’ demektir. Mevcut bir durumdan en iyi şekilde yararlanmak; yani, eldeki tüm verileri kullanarak belirlenen parametreleri ideal olarak seçmek anlamını taşır.  Kelime olarak kullanmasak bile optimizasyon –eniyileme– , günlük hayatımızda sıkça yararlandığımız bir tekniktir. Sürekli karşılaştığımız fakat farkında olmadığımız hayatımızın birer parçası olan eniyileme örneklerine bakalım. Evden çıktık ve aracımıza bindik. Amacımız işyerimize ulaşmak. Ev ile işyerimiz arasında birden fazla alternatif yol mevcuttur. Peki hangisinden gideceğiz?

  • O gün işe geç kalmışsak bu yol kesinlikle en hızlı gidebileceğimiz yol olmalıdır. Bunu da trafik sıkışıklığından ve ışıklardan mümkün mertebe kaçınarak yapabiliriz. Bu rotayı kafamızda çizdiğimizde genelde sakin mahalle aralarını seçmek mantıklı olabilir. Çünkü, hem trafik olmayacak hem de trafik ışıkları gibi zaman kaybedeceğimiz bekleme durakları olmayacaktır.
  • Başka bir gün aracımıza bindiğimizde yakıt lambasının yandığını yani yakıtımızın sıfıra yakınsadığını düşünelim. O halde amacımız en az yakıtı harcayarak işe ulaşmak olacaktır. Bunu da fiziksel olarak en kısa yoldan işe gitmek olarak tanımlayabiliriz. Öyleyse, dolambaçlı ara sokaklar yerine işimize direk kısa yoldan ulaşacak yol veya sokakları tercih etmek mantıklı olacaktır.
  • Bugün yeni bir işe başlayacağımızı ve işyerimiz ile ikametimizin birbirinden uzak olduğunu varsayalım. Böyle bir durumda amacımız, en kolay yoldan işe ulaşmak olabilir. Bunu da kaybolma riskimizin az olduğu, trafik işaretlerinin çok olduğu veya daha önceden bildiğimiz yolları kullanarak yapabiliriz.

Yukarıdaki örneklerden de görüldüğü üzere amacımız doğrultusunda farklı çözümleri kullandık. Kullandığımız tüm çözümler kendi içerisinde en optimum – en iyi– çözümlerdir ve hepsi eniyilemeye birer örnek teşkil etmektedir. Eniyileme yaparken, amacımız bize hangi durumları daha iyi seçmemiz ya da hangi durumları daha az önemsememiz gerektiğini söyler. Eniyileme algoritmamızda buna amaç fonksiyonu deriz ve algoritmamız bu fonksiyonun en küçük değer aldığı noktayı bulmaya çalışmaktadır. En küçük değerden bahsetmişken algoritmalar genel itibariyle minimum noktayı bulmak üzere tasarlanmış olup bahsedilen amaç fonksiyonunun matematiksel ters fonksiyonunu kullanarak maksimum –en büyük– değeri elde edebiliriz. Amaç fonksiyonunu en küçük yapan noktalar ise bize eniyilemek istediğimiz büyüklükleri vermektedir. Örneğin, en kısa yol, en az yakıt gibi.

 

Görsel developers.arcgis.com adresinden alınmıştır.

Bir Cevap Yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir